Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің
Ұлттық статистика бюросы
Жалақы және еңбек жағдайы 2024 жылдың тиісті тоқсанымен салыстырғанда айлық жалақысының орташа мәні 11,3%-ға өсті.
Өткен тоқсанымен салыстырғанда айлық жалақысының орташа мәні 6,0%-ға жоғарылады, нақты мәнінде 2,4% құрады.
| Айлық жалақының орташа мәні | Нақты жалақы индексі, пайызбен | Айлық жалақының медианалық мәні (бағалау), теңге | ||||
| теңге | пайызбен | |||||
| өткен тоқсанға | өткен жылғы тиiстi тоқсанға | өткен тоқсанға | өткен жылғы тиiстi тоқсанға | |||
| 2024 | ||||||
| I тоқсан | 382279 | 97,1 | 112,3 | 94,6 | 102,7 | 269 400 |
| II тоқсан | 403251 | 105,5 | 110,3 | 103,7 | 101,7 | 284 180 |
| III тоқсан | 390328 | 96,8 | 111,3 | 95,3 | 102,7 | 275 073 |
| IV тоқсан | 434982 | 111,4 | 110,5 | 108,9 | 101,8 | 306 541 |
| 2025 | ||||||
| I тоқсан | 423133 | 97,3 | 110,7 | 94,0 | 101,2 | 298 191 |
| II тоқсан | 448620 | 106,0 | 111,3 | 102,4 | 100,0 | 316 152 |
Өңірлік бөліністе 2024 жылдың тиісті тоқсанымен салыстырғанда 2025 жылдың II тоқсанында орташа айлық атаулы жалақының ең көп өсуі Астана қаласында – 15,4%-ға, Алматы қаласында – 15,3%-ға, Алматы облысында – 14,6%-ға және Қарағанды облысында – 14,0%-ды құрады.
2024 жылдың тиісті тоқсанымен салыстырғанда орташа айлық жалақының ең жоғары өсуі ақпарат және байланыста – 24,0 есе, ауыл, орман және балық шаруашылығы – 23,7%-ға, өнер, көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу – 16,1%-ға, салаларында байқалды. Өнеркәсіпте орташа айлық жалақы – 11,3%-ға өсті, оның ішінде электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтау саласында – 16,9%-ға, сумен жабдықтау; су бұру; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою бойынша қызмет саласында – 15,4%-ға.
2024 жылдың тиісті тоқсанымен салыстырғанда орташа айлық жалақының ең төменгі өсуі, қаржы және сақтандыру қызметі – 8,7%-ға, білім беру және денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету салаларында – 7,8%-ға және әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласында– 3,3%-ға байқалды.
Салалық құрылымда ең жоғары атаулы жалақы қаржы және сақтандыру қызметі – 2,1 есе, тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазуда– 2,0 есе, кәсіби, ақпарат және байланыста – 1,8, кәсіби, ғылыми және техникалық қызметінде – тиісінше 1,4 есе жоғары болып тіркелді.
| Орташа айлық атаулы жалақысы | Нақты жалақы индексі, пайызбен | ||||
| теңге | пайызбен | ||||
| өткен тоқсанға | 2023 жылғы тиісті тоқсанға | өткен тоқсанға | 2023 жылғы тиісті тоқсанға | ||
| Экономикалық қызметтің барлық түрлері бойынша | 448 620 | 106,0 | 111,3 | 102,4 | 100,0 |
| Ауыл, орман және балық шаруашылығы | 310 793 | 124,8 | 123,7 | 120,6 | 111,1 |
| Өнеркәсіп | 604 668 | 96,8 | 113,3 | 93,5 | 101,8 |
| Тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу | 888 903 | 90,6 | 111,4 | 87,5 | 100,1 |
| Өңдеу өнеркәсібі | 522 905 | 100,7 | 114,8 | 97,3 | 103,1 |
| Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтау | 444 027 | 106,6 | 116,9 | 103,0 | 105,0 |
| Сумен жабдықтау; су бұру; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою бойынша қызмет | 311 601 | 109,0 | 115,4 | 105,3 | 103,7 |
| Құрылыс | 490 216 | 100,9 | 99,3 | 97,5 | 89,2 |
| Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу | 402 658 | 101,6 | 116,1 | 98,2 | 104,3 |
| Көлік және жинақтау | 589 778 | 101,7 | 115,8 | 98,3 | 104,0 |
| Тұру және тамақтану бойынша қызмет көрсету | 346 549 | 99,3 | 109,1 | 95,9 | 98,0 |
| Ақпарат және байланыс | 819 916 | 95,4 | 124,0 | 92,2 | 111,4 |
| Қаржы және сақтандыру қызметі | 955 051 | 111,6 | 108,7 | 107,8 | 97,7 |
| Жылжымайтын мүлікпен операциялар | 330 048 | 99,8 | 111,9 | 96,4 | 100,5 |
| Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет | 624 461 | 104,5 | 113,6 | 101,0 | 102,1 |
| Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласындағы қызмет | 360 137 | 103,0 | 103,3 | 99,5 | 92,8 |
| Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті әлеуметтік қамсыздандыру | 358 688 | 99,1 | 113,3 | 95,7 | 101,8 |
| Білім беру | 373 801 | 123,6 | 107,8 | 119,4 | 96,9 |
| Денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету | 339 633 | 108,6 | 107,8 | 104,9 | 96,9 |
| Өнер, ойын-сауық және демалыс | 301 780 | 105,9 | 115,6 | 102,3 | 103,9 |
| Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну | 361 592 | 109,3 | 109,4 | 105,6 | 98,3 |
2025 жылдың II тоқсанының соңында кәсіпорындар мен ұйымдардағы бос жұмыс орындарының (талап етілетін қызметкерлердің) саны 62299 бірлікті құрады және өткен тоқсанымен салыстырғанда 3287 бірлікке өсті. Оның ішінде салалық құрылымда 28,0% өнеркәсіптегі бос орындарды құрайды, 18,2% – мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті элеуметтік қамсыздандырудағы және 12,1% – көлік және жинақтаудағы бос орындар.
Өңірлер арасында бос орындар саны бойынша Алматы қаласы – 13412 бірлік, Астана қаласы – 7692 бірлік, сондай-ақ Павлодар облысы – 5889 бірлік және Қарағанды облысы – 4098 бірлік көшбасшы болып табылады.
Жалақы - бұл экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың, атап айтқанда жалдану бойынша жұмыс істейтін адамдар табысының едәуір бөлігінің басты нысаны болып табылады. Жалақы Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес жұмыскердің біліктілігіне, орындалатын жұмыстың күрделілігіне, санына, сапасына және жағдайларына қарай еңбек үшін төленетін сыйақы, сондай-ақ өтемақы және ынталандыру сипатындағы төлемдер.
ХЕҰ стандарттарына сәйкес еңбекақының негізгі төрт тобын бөліп көрсетеді:
2) біржолғы төлемдер мен сыйлықақылар;
3) жұмыс режимі мен еңбек жағдайларына байланысты өтемақы төлемдері;
4) Жұмыс өтелмеген уақытқа ақы төлеу.
Орташа айлық атаулы жалақысы есептелген жалақы қорының сомасын қызметкерлердің нақты санына және есепті кезеңдегі айлар санына бөлу арқылы анықталады.
Атаулы жалақы индексі – есепті кезеңде базистік кезеңмен салыстырғанда жалақының өзгеруін сипаттайтын салыстырмалы көрсеткіш.
Нақты жалақы индексі – есепті кезеңдегі бағаның өзгеруін ескере отырып базистік кезеңмен салыстырғанда атаулы жалақының өзгеруін сипаттайтын салыстырмалы көрсеткіш. Атаулы жалақы индексін тауарлар мен қызметтердің тұтынушылық бағасының индексіне бөлу жолымен анықталады. Екі индекс те бір және сол уақыт кезеңіне жатады.
Медиандық жалақы – есептелген жалақы мөлшері бойынша қызметкерлер санын бөлу қатарының ортасында тұрған және оны тең екі бөлікке бөлетін төмен және жоғары медиандық жалақымен жалақы мөлшері.
Тиесілігіне және меншік нысанына қарамастан, қызметкерлердің саны 100 адамнан асатын, сондай-ақ «Шағын кәсіпорын қызметі туралы» (индексі 2-МП) статистикалық нысан бойынша есеп беретіндерден басқа, саны 100 адамға дейін экономикалық қызметтің барлық түрлерінің заңды тұлғалары мен олардың құрылымдық және оқшауланған бөлімшелері еңбекақы статистикасы бойынша мемлекеттік статистикалық байқаулардың объектілері болып табылады.
Орташа айлық жалақыны, жалақы қорының құрамын, жұмыс берушінің жұмыс күшіне жұмсаған шығындарын мемлекеттік статистикалық байқаулар үздіксіз әдіспен жүргізіледі.
Орташа айлық жалақы туралы деректердің көзі "Еңбек бойынша есеп"(индексі 1-Т, кезеңділігі тоқсандық, жылдық) жалпымемлекеттік статистикалық байқау болып табылады. Осы статистикалық байқау бойынша барлық ірі, орта және шағын (кәсіпкерлік қызметпен айналысатын шағын кәсіпорындарды есепке алмағанда) тексеруге жатады.
