Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің
Ұлттық статистика бюросы
Ұлттық шоттар статистикасы 2024 жылы өткен жылмен салыстырғанда тауарларды, қызметтерді өндіру және өнімдерге салынатын таза салықтар бойынша нақты өсім 6,3%, 4,6% және 2,3% құрады.
| Ағымдағы бағаларда, млн.теңге | Өткен жылға қарағанда | Қорытындыға пайызбен | ||
| НКИ | дефлятор | |||
| Жалпы ішкі өнім | 136 693 318,3 | 105,0 | 109,0 | 100,0 |
| Тауарлар өндіру | 49 202 895,7 | 106,3 | 106,9 | 35,9 |
| Ауыл, орман және балық шаруашылығы | 5 306 833,1 | 113,7 | 102,1 | 3,8 |
| Өнеркәсіп | 35 717 802,5 | 103,3 | 108,0 | 26,1 |
| Тау-кен өндіру өнер кәсібі және карьерлерді қазу | 16 430 049,2 | 100,2 | 106,8 | 12,0 |
| Өңдеу өнеркәсібі | 16 941 133,3 | 106,8 | 108,1 | 12,4 |
| Электр энергиясымен, газбен, бумен, ысты қсумен және ауаны кондициялаумен жабдықтау | 2 016 982,3 | 101,5 | 117,6 | 1,5 |
| Сумен жабдықтау; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою бойынша қызмет | 329 637,7 | 105,6 | 111,5 | 0,2 |
| Құрылыс | 8 178 260,1 | 115,3 | 105,5 | 6,0 |
| Қызметтер өндіру | 79 203 932,4 | 104,6 | 112,5 | 58,0 |
| Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу | 26 007 101,5 | 108,9 | 109,5 | 19,0 |
| Көлік және жинақтау | 7 752 756,9 | 109,4 | 105,5 | 5,7 |
| Тұру және тамақтану бойынша қызмет көрсету | 1 580 662,4 | 102,5 | 118,2 | 1,2 |
| Ақпарат және байланыс | 3 013 049,3 | 105,5 | 110,0 | 2,2 |
| Қаржы және сақтандыру қызметі | 4 649 709,1 | 101,4 | 116,6 | 3,4 |
| Жылжымайтын мүлікпен операциялар | 11 576 195,0 | 102,6 | 126,1 | 8,5 |
| Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет | 4 252 469,0 | 99,8 | 101,7 | 3,1 |
| Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласындағы қызмет | 3 210 188,6 | 99,5 | 114,3 | 2,4 |
| Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті әлеуметтік қамсыздандыру | 2 630 560,3 | 102,1 | 105,5 | 1,9 |
| Білім беру | 5 729 285,5 | 101,3 | 106,0 | 4,2 |
| Денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету | 4 075 853,2 | 101,4 | 115,1 | 3,0 |
| Өнер, ойын-сауық және демалыс | 1 257 750,9 | 92,3 | 130,2 | 0,9 |
| Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну | 3 175 149,4 | 98,8 | 130,7 | 2,3 |
| Үй қызметшісін жалдайтын үй шаруашылықтарының қызметі, өзіндік тұтынуы үшін тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді өндіру бойынша үй шаруашылықтарының қызметі | 293 201,3 | 106,8 | 136,4 | 0,2 |
| Жалпы қосылған құн | 128 406 828,1 | 105,3 | 110,3 | 93,9 |
| Өнімдерге салынатын таза салықтар | 8 286 490,2 | 102,3 | 91,6 | 6,1 |
| Өнімдерге салынатын салықтар | 8 713 991,3 | 102,5 | 92,6 | 6,4 |
| Өнімдерге берілген субсидиялар | 427 501,1 | 107,3 | 117,3 | 0,3 |
Тауарлар өндірісі мен қызмет көрсетулер өндірісінің 2024 жылғы ЖІӨ-гі үлестері тиісінше 35,9% және 58% құрады. ЖІӨ-нің өндірісіндегі негізгі үлесті өнеркәсіп саласы 26,1% алып отыр.
| Млн. теңге | Пайызбен | ||
| НКИ, өткен жылға | ЖІӨ-ге | ||
| Мұнайгаз секторы | |||
| Жалпы қосылған құн | 22 129 702,1 | 104,7 | 16,3 |
| Бірінші сектор | 11 116 580,0 | 97,9 | 8,1 |
| Шикі мұнайды және табиғи газды өндіру; кен өндіру өнеркәсібі саласындағы техникалық қызметтер | 11 116 580,0 | 97,9 | 8,1 |
| Екінші сектор | 1 365 292,1 | 109,8 | 1,1 |
| Мұнай өңдеу өнімдерін өндіру | 1 078 317,7 | 103,5 | 0,8 |
| Мұнай және газ магистральдық құбырларын жүргізу бойынша құрылыс жұмыстары | 112 533,1 | 210,1 | 0,1 |
| Қосалқы қызметтерді қоса алғанда, жергілікті құбырларды жүргізу бойынша құрылыс жұмыстары | 174 441,3 | 117,0 | 0,1 |
| Өзге де құрылыс жұмыстары (қызметтері) | 132 612,9 | 49,6 | 0,1 |
| Үшінші сектор | 9 647 830,0 | 113,1 | 7,1 |
| Шикі мұнай мен ілеспе газды көтерме саудада сату | 1 758 197,0 | 104,6 | 1,3 |
| Табиғи (жанатын) газды көтерме саудада сату | 602 311,4 | 209,5 | 0,4 |
| Сұйық, газ тәрізді отындармен және осыған ұқсас өнімдермен көтерме сауда бойынша қызметтер, сыйақыға немесе шарттық негізде ұсынылатыннан басқа | 4 277 605,9 | 106,6 | 3,1 |
| Авиация бензинін және жермайды көтерме саудада сату | 76 850,4 | 201,3 | 0,1 |
| Дизель отынын көтерме саудада сату | 619 412,6 | 193,4 | 0,5 |
| Отын мазутын көтерме саудада сату | 54 070,5 | 202,5 | 0,0 |
| Мотор отындарымен бөлшек сауда бойынша қызметтер | 621 832,2 | 110,4 | 0,5 |
| Темір жол көлігінің мұнай өнімдерін вагон-цистерналарда тасымалдау бойынша қызметтері | 118 740,1 | 107,6 | 0,1 |
| Автомобиль көлігінің автоцистерналармен немесе жартылай тіркеме – автоцистерналармен мұнай өнімдерін тасымалдау бойынша қызметтері | 16 813,9 | 184,7 | 0,0 |
| Тазартылмаған немесе тазартылған мұнай мен мұнай өнімдерін тасымалдау бойынша қызметтер | 385 402,2 | 102,0 | 0,3 |
| Табиғи газды құбырлармен тасымалдау бойынша қызметтер | 941 768,3 | 105,1 | 0,7 |
| Геологиялық барлау және ізденіс жүргізу бойынша қызметтер (ғылыми зерттеу және әзірлемелер жүргізбей, мұнай және газдың шыққан жерін зерттеу) | 2 342,9 | 118,6 | 0,0 |
| Танкер-кемелермен тазартылмаған мұнайды тасылмалдау бойынша теңіз көлігінің қызметтері | 120 764,5 | 74,0 | 0,1 |
| Пайдалы қазбаларды барлау және бағалау бойынша қызметтер | 23 134,8 | 129,4 | 0,0 |
| Жерүсті маркшейдерлік түсірілім бойынша қызметтер | 4 463,9 | 4 394,6 | 0,0 |
| Мұнай кен орындары үшін операторсыз машиналарды және жабдықтарды жалға беру бойынша қызметтері | 24 119,4 | 48,8 | 0,0 |
| Мұнайгаз секторын қоспағандағы Жалпы қосылған құн | 106 277 126,0 | 105,4 | 77,7 |
| Шикізаттық сектор | |||
| Жалпы қосылған құн | 21 736 882,3 | 103,3 | 15,8 |
| Өсімдік және мал шаруашылығы, аңшылық және осы салаларда қызметтер ұсыну | 5 099 011,3 | 113,9 | 3,7 |
| Орман шаруашылығы және ағаш дайындау | 16 946,9 | 96,4 | 0,0 |
| Балық шаруашылығы және аквадақыл | 190 874,9 | 110,4 | 0,1 |
| Кен өндіру өнеркәсібі | 16 430 049,2 | 100,2 | 12,0 |
| Шикізаттық емес сектор | |||
| Жалпы қосылған құн | 106 669 945,8 | 105,7 | 78,0 |
ЖІӨ өткен жылмен салыстырғанда нақты мәнде 5%-ға өсті. Құрылыс (15,3%), Ауыл, орман және балық шаруашылығы (13,7%), Көлік және жинақтау (9,4%), Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу (8,9%), Өңдеу өнеркәсібі (6,8%) салалары ең көп өсімді көрсетті.
Соңғы 5 жылғы динамикада 2020 жылғы экономикалық белсенділіктің төмендеуі Covid-19 байланысты пандемияға,сондай-ақ шектеу шараларының енгізілуіне сәйкес байқалады (ЖІӨ нақты өсімі -2,5%).
2021 жылғы II-тоқсаннан бастап экономиканың біртіндеп қалпына келуі байқалады.
2024 жылы (нақтыланған деректер бойынша) жан басына шаққандағы ЖІӨ 14444,6 АҚШ долларын құрады.
Динамикада бақыланбайтын экономика үлесінің жыл сайын 2020 жылғы 20,2% - дан 2024 жылы 16,71% - ға дейін төмендеуі тіркеледі, оның ішінде ЖІӨ-нің 1,18% - ы заңсыз қызмет үлесі.
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | |
| Тауарлар өндіру | 5,19 | 6,26 | 7,01 | 5,35 | 5,18 |
| Қызметтер өндіру | 15,04 | 13,49 | 11,77 | 12,23 | 11,53 |
| Барлығы | 20,23 | 19,75 | 18,78 | 17,58 | 16,71 |
Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) – елдің экономикалық қызметінің түпкілікті нәтижесін сипаттайтын ұлттық шоттар жүйесінің маңызды көрсеткіштерінің бірі.
Жалпы қосылған құн – аралық тұтыну құнын шегергендегі жекелеген өндірушілер, салалар немесе экономика секторлары енгізген ЖІӨ-ге салымның көрсеткіші болып табылатын жалпы шығарылым құны.
Жалпы шығарылым – есепті кезеңде ұлттық экономиканың резидент-бірліктерінің өндірістік қызметінің нәтижесі болып табылатын тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің жиынтық құнын білдіретін тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді шығару.
Аралық тұтыну – өндіріс процесінде трансформацияланатын немесе толық тұтынылатын тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің құны.
Дефлятор – белгілі бір кезеңдегі экономикадағы бағаның орташа өзгеруін сипаттайтын көрсеткіш.
Салым – көрсеткіш бойынша пайыздық өзгерістің ЖІӨ-нің жалпы мәніне әсер ету шамасы.
Өнімдерге салынған салықтар мөлшері өндірілген өнімдер мен көрсетілген қызметтердің құнына тікелей байланысты.
Өндіріс әдісімен Жалпы ішкі өнім экономикалық қызмет түрлері бойынша жалпы қосылған құнның сомасын көрсетеді, ол өнімдерге және импортқа салынатын таза салықтар шамасына көбейтіледі. «Таза» термині салықтың тиісті субсидиялардың шегеріліп көрсетілгендігін білдіреді.
