ҚҰРМЕТТІ ПАЙДАЛАНУШЫЛАР! Ұлттық статистика бюросының жаңа веб-сайтына қош келдіңіздер! 2021 жылға дейінгі статистикалық ақпарат бойынша мұрағат деректері old.stat.gov.kz сайтында қолжетімді.
Ұлттық статистика бюросы
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі
    Түйінді тұстар
    387,9 мың
    Туылғандар саны 387,9 мың адамды құрады
    130,6 мың
    Қайтыс болғандар саны 130,6 мың адамды құрады;
    257,4 мың
    Халықтың табиғи өсімі 257,4 мың адамды құрады;
    120,9 мың
    120,9 мың неке тіркелді
    16,8 мың
    16,8 мың ажырасу тіркелді
    мың.адам
    2023 жылғы қаңтар-желтоқсан
    Халықтың табиғи қозғалысының жалпы коэффициенттері
    1000 адамға
    2023 жылғы қаңтар-желтоқсан
    • Туудың ең жоғары деңгейі Маңғыстау облысында (1000 тұрғынға 26,78 адам), Түркістан облысында (26,11) және Шымкент қаласында (25,68) байқалды.
    • Өлім-жітімнің ең жоғары деңгейі Солтүстік Қазақстан облысында (1000 тұрғынға 11,08), Шығыс Қазақстан облысында (11,03) және Қостанай облысында (10,04) байқалды, бұл осы облыстар халқының жас құрылымына байланысты.
    Глоссарий

    Халықтың табиғи өсуі - елгілі бір кезеңде тірі туылғандар мен өлгендер санының арасындағы айырмашылығына тең.

    Туу - осы елді мекендегі бала туудың жиілігімен және сипаттамасымен (анасының жасы, бала туудың кезектілігі және т.б.) анықталады.

    Өлім-жітім - бұл халықтың әртүрлі жастарында орын алған көптеген жекелеген өлімнен тұратын ұрпақтың жойылу процесі;

    Өлім себебі - өлімге әкеп соқтырған немесе оған алып келген аурулар, патологиялық жағдайлар немесе жарақаттар, сондай-ақ өліммен аяқталған жарақатты алған жазатайым оқиға немесе зорлық-зомбылық оқиғалары;

    Репродуктивті кезең (жас) - әйел босануға қабілетті уақыт кезеңі. Статистикалық мақсаттар үшін көптеген елдерде 15-49 жыл кезеңі болжанады;

    Халықты көбейту - туу мен өлім-жітімді өзара әрекеттесу нәтижесінде адамдардың ұрпақтарын үздіксіз жаңарту процесі.

    Некелесу – халықта неке (ерлі-зайыптылық) жұптарын құру үдерісі;

    Некені (ерлі-зайыптылықты) бұзу – ерлі-зайыптылардың біреуінің немесе екеуінің өтініші бойынша оны бұзу жолымен, сондай-ақ сот әрекетке қабілетсіз деп таныған жұбайының қорғаншысының өтініші бойынша тоқтатылуы.

    Әдістемелік түсініктемелер

    Халықтың табиғи қозғалысы жөніндегі деректер АХАТ органдарында тіркелген азаматтық хал актілерінің жазулары негізінде жиналады және өңделеді. Туылғандар санына тек тірі туылғандар енгізілген.

    Қазақстанда «тірі туу» және «өлі туу» ұғымы 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап Дүниежүзілікт денсаулық сақтау ұйымының (БДҰ) ұсынымдарына сәйкес келеді.

    Тірі туылу (ДДҰ анықтамасы бойынша) – жүктілік ұзақтығына қарамастан ұрықтану өнімін ананың ағзасынан толық алу немесе шығарып алу, бұл ретте мұндай бөлінуден кейін ұрық тыныс алады немесе жүрек соғуы, кіндікбауы кесілген немесе кесілмегеніне және плацента бөлінгені немесе бөлінбегеніне қарамастан, кіндікбау тамырының соғуы немесе бұлшықеттердің еркін қимылы сияқты өмірдің басқа белгілерін көрсетеді.

    Табиғи өсімнің коэффициенті - туу мен өлім-жітімнің жалпы коэффициенттерінің айырмасы.

    Туудың жалпы коэффициенті - бала туылу қарқындылығының барлық халыққа қатынасы бойынша анықталатын көрсеткіш. Кезең бойына тірі туылғандардың жалпы санының халықтың кезеңдік орташа санына қатынасын көрсетеді. Әдетте, 1000 халыққа шаққанда есептеледі.

    Нәресте өлімінің коэффициенті - 1 жасқа дейінгі балалар өлімінің деңгейін анықтайтын көрсеткіш. 1 жасқа дейінгі өлгендер саны тірі туылғандар санына қатынасымен есептеледі. Нәрестелер өлімі коэффициенті 1000 тірі туғандарға есептелінеді.

    Некелер мен ажырасулар (некенің бұзылуы) туралы мәліметтер АХАТ органдары жасаған азаматтық хал актілерінің статистикалық өңдеуген деректеріне негізделген. Кестедегі деректер АХАТ органдарында тіркелген неке мен ажырасу жағдайларын ғана қамтиды.

    Неке мен ажырасудың жалпы коэффициенттері халықтың орташа санында күнтізбелік бір кезеңде тиісінше некелескендер және ажырасқандар санының қатынасымен есептеледі.


    Шығаруға жауапты:
    Халық статистикасы департаменті
    Департамент директоры:
    Н. Ханжигитов
    Тел. +7 7172 749061
    Орындаушы:
    Д. Саңғылбаев
    Тел. +7 7172 749343
    E-mail: d.sangylbaev@aspire.gov.kz
    Мекенжай:
    010000, Астана қ.
    Мәңгілік ел даңғылы, 8
    Министрліктер үй, 4 кіреберіс
    Онлайн кеңесші