Парниктік газдар шығарындылары

Көрсеткіш СО2 эквивалентінің миллион тоннасымен өлшенеді. Мемлекетаралық салыстыру мақсатында көрсеткішті сондай-ақ елдің км2 аумағында мың тонна етіп қалыптастыру ұсынылады.

1990 жылдан бастап

Парниктік газдар-көрінетін диапазонда жоғары мөлдірлігі бар және жылу инфрақызыл диапазонда жоғары сіңуі бар газдар. Бұл көрсеткіш Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттың өзгеруі туралы негіздемелік конвенциясының (БҰҰ КӨНК) Киото хаттамасына енгізілген парниктік газдардың (ПГ) антропогендік шығарындыларының өлшемі болып табылады: көміртегі диоксиді (CO2), азот шала тотығы (N2O), метан (CH4), гидрофторкөміртектер (ГФҚ), перфторкөміртектер (ПФҚ) және күкірт гексафториді (SF6). Осы газдар шығарындыларының шамасы туралы деректер тұтастай алғанда жер пайдаланудағы көздер мен абсорбцияны, жер пайдаланудың және орман шаруашылығының (ЖМЗШ) өзгеруін ескере отырып ұсынылған. ПГ шоғырлануының артуы жердің климатына теріс әсер етуі мүмкін және экожүйелер, елді мекендер, ауыл шаруашылығы және әлеуметтік-экономикалық қызметтің басқа түрлері үшін осы өзгерістің ықтимал қолайсыз салдарларына әкелуі мүмкін. ПГ-ның әрқайсысы атмосферада болу уақытына және жердің жылу сәулесін сіңіру қабілетіне байланысты жаһандық жылыну процесіне әсер етеді. Үш PG, яғни CO2, CH4 және N2O, климаттың өзгеруіне әкелетін экологиялық жүктеме көлемінің шамамен 98% құрайды. Сонымен бірге, ПФУ, ГФУ және SF6 атмосферада көмірқышқыл газымен, метанмен және азот оксидімен салыстырғанда едәуір уақытқа ие.

Парниктік газдар эмиссиясын есептеуді қоршаған орта жөніндегі уәкілетті органның ведомстволық бағынысты ұйымы атмосферадағы парниктік газдар концентрациясының өзгеруіне әкелетін қызмет түрлері бойынша парниктік газдардың Ұлттық кадастры негізінде жүргізеді (парниктік газдарды сіңіру көздерін ескере отырып). Ішек ашытуына байланысты ауыл шаруашылығындағы метан эмиссиясы туралы жыл сайынғы деректер жануарлардың әртүрлі түрлерінің саны туралы деректер негізінде есептеледі. Эмиссияның аударым коэффициенттері шығарындылар көлемін антропогендік қызмет туралы статистикалық деректермен байланыстырады. Парниктік газдар шығарындыларының көлемін есептеудің жеңілдетілген әдісін былайша білдіруге болады: Парниктік газдар шығарындылары = антропогендік қызмет туралы деректер * эмиссия коэффициенті Есептеу үшін БҰҰ КӨНК шеңберінде әзірленген халықаралық қабылданған эмиссия коэффициенттері де, эмиссияның ұлттық коэффициенттері де қолданылады.

Деректерді қалыптастыруға жауапты мемлекеттік орган – Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің «Жасыл даму» РМК.

31.07.2026

31.07.2027

Өндіріс және қоршаған орта статистикасы департаменті

Әділбек Дана

+77172-74-93-07. 74-93-11

d.adilbek@aspire.gov.kz