Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің
Ұлттық статистика бюросы
Кәсіпорын статистикасы |
Өлшемділігі бойынша |
Заңды тұлғалар |
Дара кәсіпкерлік субъектілері |
Филиалдар және шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары |
Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілер |
|||||
|
тіркелген |
жұмыс істеп тұрған |
тіркелген |
жұмыс істеп тұрған |
тіркелген |
жұмыс істеп тұрған |
тіркелген |
жұмыс істеп тұрған |
||
|
Барлығы |
547 760 |
427 262 |
1 874 108 |
1 782 349 |
30 422 |
21 998 |
2 352 617 |
2 149 601 |
|
|
Шағын |
538 467 |
418 107 |
- |
- |
29 280 |
20 867 |
2 349 577 |
2 146 637 |
|
|
Орта |
6 815 |
6 710 |
- |
- |
652 |
645 |
3 040 |
2 964 |
|
|
Ірі |
2 478 |
2 445 |
- |
- |
490 |
486 |
- |
- |
|
Жыл сайын тіркелген заңды тұлғалар санының орта есеппен 4,5%-ға өскені байқалады, осылай соңғы он жылда (2015-2024 жылдары) олардың саны 360287-ден 536241 дейін (175954 бірлікке немесе 48,8%-ға) өсті. Осыған байланысты негізгі өсім шағын заңды тұлғалар есебінен орын алатындығын атап өту қажет, олардың саны жыл сайын тұрақты түрде орташа 4,6%-ға көбейді. Шағын кәсіпкерліктен бөлек, орта және ірі заңды тұлғалар серпіні тұрақсыз сипатқа ие. Соңғы онжылдықта, орта және ірі заңды тұлғалар санының жыл сайынғы өсуі аясында, 2016, 2017 және 2019 жылдары олардың саны елеусіз түрде, бірақ (1,3%-ға, 1,4%-ға және 3,1%-ға сәйкесінше) төмендеді.
|
Өлшемділігі бойынша |
2015 |
2016 |
2017 |
2018 |
2019 |
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
|
|
Барлығы |
|
360 287 |
383 850 |
412 677 |
433 774 |
446 687 |
461 983 |
481 732 |
507 238 |
526 290 |
536 241 |
|
Шағын |
|
351 229 |
374 912 |
403 862 |
424 796 |
437 988 |
453 343 |
472 777 |
497 995 |
517 123 |
526 826 |
|
Орта |
|
6 572 |
6 502 |
6 432 |
6 490 |
6 297 |
6 235 |
6 494 |
6 685 |
6 689 |
6 919 |
|
Ірі |
|
2 486 |
2 436 |
2 383 |
2 488 |
2 402 |
2 405 |
2 461 |
2 558 |
2 478 |
2 496 |
2025 жылғы шілдені маусым айымен салыстырғанда, тіркелген заңды тұлғалар санының (0,4%-ға) көбейгені байқалады, өткен жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда олардың саны 2,4%-ға көбейді. Жұмыс істеп тұрған заңды тұлғалар саны ағымдағы жылдың алдыңғы айымен салыстырғанда 0,4%-ға көбейді, ал өткен жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда 1,5%-ға көбейгені байқалады. Жыл басынан бері экономикалық қызмет түрлері бойынша тіркелген заңды тұлғалар санының барынша басым бөлігі «Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу» саласы бойынша сақталуда, 2025 жылғы 1 тамызда олардың үлесі 27%-ды құрайды. Екінші орында – «Құрылыс» (13,4%), үшінші орында – «Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну» (10,1%). Осы үш қызмет түрінің жиынтық үлесі барлық тіркелген заңды тұлғалардың 50,5%-ын құрады.
2025 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша барынша көп тіркелген заңды тұлғалар саны Алматы қаласына (155634 немесе 28,4%), Астана (107150 немесе 19,6%) және Шымкент (29677 немесе 5,4%) тиесілі. Ең аз тіркелген заңды тұлғалар саны Ұлытау (2971 және 0,5%), және Жетісу (8537 және 1,6%) және Абай (8553 және 1,6%) облыстарына тиесілі.
|
Қызмет түрлері бойынша |
Барлығы |
Одан |
||||
|
жұмыс істеп тұрғандар |
оның ішінде |
Таратылу процесінде |
||||
|
қайта тіркелгендер |
белсенді |
уақытша белсенді еместері |
||||
|
Барлығы |
547 760 |
427 262 |
46 327 |
192 768 |
188 167 |
3 975 |
|
Ауыл, орман және балық шаруашылығы |
21 365 |
18 559 |
1 474 |
5 439 |
11 646 |
108 |
|
Тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу |
5 996 |
5 102 |
568 |
1 302 |
3 232 |
39 |
|
Өндеу өнеркәсібі |
27 985 |
22 249 |
1 458 |
10 123 |
10 668 |
242 |
|
Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтау |
1 925 |
1 622 |
106 |
562 |
954 |
12 |
|
Сумен жабдықтау; су бұру; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою бойынша қызмет |
2 772 |
2 206 |
142 |
933 |
1 131 |
38 |
|
Құрылыс |
73 476 |
55 332 |
5 083 |
16 048 |
34 201 |
973 |
|
Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу |
147 714 |
104 125 |
12 907 |
45 169 |
46 049 |
1 338 |
|
Көлік және жинақтау |
22 956 |
18 073 |
1 727 |
8 252 |
8 094 |
172 |
|
Тұру және тамақтану бойынша қызмет көрсету |
11 133 |
8 678 |
1 182 |
3 880 |
3 616 |
36 |
|
Ақпарат және байланыс |
19 226 |
15 566 |
2 040 |
7 142 |
6 384 |
54 |
|
Қаржы және сақтандыру қызметі |
7 998 |
5 728 |
719 |
2 388 |
2 621 |
115 |
|
Жылжымайтын мүлікпен операциялар |
27 132 |
22 936 |
2 092 |
13 493 |
7 351 |
145 |
|
Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет |
35 547 |
28 210 |
2 523 |
13 736 |
11 951 |
188 |
|
Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласындағы қызмет |
25 633 |
20 940 |
1 779 |
10 721 |
8 440 |
124 |
|
Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті әлеуметтік қамсыздандыру |
9 735 |
9 482 |
243 |
8 955 |
284 |
30 |
|
Білім беру |
31 456 |
29 042 |
1 749 |
21 443 |
5 850 |
131 |
|
Денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету |
12 318 |
11 178 |
1 120 |
7 025 |
3 033 |
36 |
|
Өнер, ойын-сауық және демалыс |
8 039 |
6 514 |
731 |
3 012 |
2 771 |
34 |
|
Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну |
55 353 |
41 719 |
8 684 |
13 144 |
19 891 |
160 |
|
Аумақтан тыс ұйымдар мен органдардың қызметі |
1 |
1 |
- |
1 |
- |
- |
| Өлшемділігі бойынша | Барлығы | Оның ішінде меншік нысандары және түрлері бойынша | ||||
| мемлекеттік | жеке | одан | шетелдік | |||
| мемлекеттің қаты-суымен (шетелдің қатысуынсыз) | бірлескен кәсіп-орындар (шетелдің қатысуымен) | |||||
| Барлығы | 547 760 | 26 031 | 464 796 | 498 | 11 159 | 56 933 |
| Шағын | 538 467 | 21 093 | 460 917 | 435 | 10 867 | 56 457 |
| Орта | 6 815 | 3 727 | 2 799 | 29 | 176 | 289 |
| Ірі | 2 478 | 1 211 | 1 080 | 34 | 116 | 187 |
2025 жылғы шілдені маусым айымен салыстырғанда кейбір тіркелген дара кәсіпкерлік субъектілерінің (1,2%-ға) көбейгені байқалады, өткен жылғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда олардың саны 5,9%-ға көбейді. Сонымен қатар жұмыс істеп тұрған дара кәсіпкерлік субъектілер санының ағымдағы жылдың алдыңғы айымен салыстырғанда 1,3%-ға көбейгені байқалады және өткен жылмен салыстырғанда 6%-ға ұлғайды. Жыл басынан бері экономикалық қызмет түрлері бойынша тіркелген дара кәсіпкерлік субъектілерінің барынша басым бөлігі «Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу» саласы бойынша сақталуда, 2025 жылғы 1 тамызда олардың үлесі 36,7%-ды құрады. Екінші орында «Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну» (15,7%), үшінші орында «Ауыл, орман және балық шаруашылығы» (13,7%). Осы үш қызмет түрінің жиынтық үлесі барлық тіркелген дара кәсіпкерлік субъектілердің 66,1%-ын құрайды.
| Қызмет түрлері бойынша | Барлығы | Оның ішінде іске асыратындар: | ||||
| тіркелген | жұмыс істеп тұрған | жеке кәсіпкерлік түрінде | бірлескен кәсіпкерлік түрінде | |||
| тіркелген | жұмыс істеп тұрған | тіркелген | жұмыс істеп тұрған | |||
| Барлығы | 1 874 108 | 1 782 349 | 1 801 388 | 1 710 575 | 72 720 | 71 774 |
| Ауыл, орман және балық шаруашылығы | 256 757 | 247 396 | 184 173 | 175 686 | 72 584 | 71 710 |
| Тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу | 820 | 728 | 820 | 728 | - | - |
| Өңдеу өнеркәсібі | 93 034 | 88 064 | 93 027 | 88 058 | 7 | 6 |
| Электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтау | 640 | 595 | 640 | 595 | - | - |
| Сумен жабдықтау; су бұру; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою бойынша қызмет | 2 184 | 2 096 | 2 183 | 2 095 | 1 | 1 |
| Құрылыс | 63 191 | 59 365 | 63 190 | 59 365 | 1 | - |
| Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу | 687 400 | 651 779 | 687 386 | 651 768 | 14 | 11 |
| Көлік және жинақтау | 163 129 | 158 618 | 163 121 | 158 611 | 8 | 7 |
| Тұру және тамақтану бойынша қызмет көрсету | 50 408 | 47 730 | 50 404 | 47 726 | 4 | 4 |
| Ақпарат және байланыс | 19 726 | 18 702 | 19 726 | 18 702 | - | - |
| Қаржы және сақтандыру қызметі | 648 | 589 | 648 | 589 | - | - |
| Жылжымайтын мүлікпен операциялар | 101 804 | 97 825 | 101 784 | 97 812 | 20 | 13 |
| Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет | 32 760 | 31 025 | 32 760 | 31 025 | - | - |
| Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласындағы қызмет | 44 884 | 42 878 | 44 871 | 42 865 | 13 | 13 |
| Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндетті әлеуметтік қамсыздандыру | 123 | 114 | 123 | 114 | - | - |
| Білім беру | 34 170 | 32 706 | 34 169 | 32 705 | 1 | 1 |
| Денсаулық сақтау және халыққа әлеуметтік қызмет көрсету | 11 142 | 10 657 | 11 142 | 10 657 | - | - |
| Өнер, ойын-сауық және демалыс | 16 755 | 15 777 | 16 754 | 15 776 | 1 | 1 |
| Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну | 294 533 | 275 705 | 294 467 | 275 698 | 66 | 7 |
2025 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша тіркелген филиалдар мен шетелдік заңды тұлға филиалдарының саны 30422 бірлікті құрады, оның ішінде жұмыс істеп тұрғаны - 21998. Барынша көп тіркелген филиалдар мен шетелдік заңды тұлға филиалдарының саны Алматы қаласына (3918 немесе 12,9%) және Астана қаласына (3528 немесе 11,6%), және Қарағанды облысына (1919 немесе 6,3%) тиесілі. Экономикалық қызмет түрлері бойынша тіркелген филиалдар мен шетелдік заңды тұлға филиалдарының барынша басым үлесі «Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну» (12588 немесе 41,4%), «Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу» (4010 немесе 13,2%) және «Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет» (2193 немесе 7,2%) салаларына жатады.
|
Өлшемділігі бойынша |
Барлығы |
Оның ішінде меншік нысандары және түрлері бойынша |
||||
|
мемлекеттік |
жеке барлығы |
одан |
шетелдік |
|||
|
мемлекеттің қатысуымен (шетелдің қатысуынсыз) |
бірлескен кәсіпорындар (шетелдің қатысуымен) |
|||||
|
Барлығы |
26 372 |
2 623 |
22 591 |
143 |
650 |
1 158 |
|
Шағын |
25 269 |
2 328 |
21 832 |
120 |
618 |
1 109 |
|
Орта |
630 |
152 |
442 |
13 |
15 |
36 |
|
Ірі |
473 |
143 |
317 |
10 |
17 |
13 |
|
Өлшемділігі бойынша |
Барлығы |
Одан |
||||
|
жұмыс істеп тұрған |
оның ішінде |
таратылу процесінде |
||||
|
қайта тіркелгендер |
белсенді |
уақытша белсенді еместері |
||||
|
Барлығы |
4 050 |
2 126 |
302 |
909 |
915 |
80 |
|
Шағын |
4 011 |
2 089 |
301 |
878 |
910 |
79 |
|
Орта |
22 |
20 |
1 |
16 |
3 |
1 |
|
Ірі |
17 |
17 |
- |
15 |
2 |
- |
2025 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша шетелдік меншік нысанымен тіркелген заңды тұлғалар, филиалдар мен шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары саны өткен жылғы сәйкес мерзіммен салыстырғанда 5,8%-ға көбейді. Бірлескен меншік нысанымен тіркелген заңды тұлғалар мен филиалдар 0,1%-ға көбейді.
Экономикалық қызмет түрлері бөлінісінде шетелдік және бірлескен меншік нысанымен тіркелген заңды тұлғалар, филиалдар мен шетелдік заңды тұлға филиалдарының барынша басым үлесі «Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу» – 35,4%, «Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну» – 14,8%, «Құрылыс» – 9% салаларына тиесілі.
|
Елдер бойынша |
Заңды тұлғалар, филиалдар мен шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары |
|||
|
шетелдік меншік нысаны |
бірлескен меншік нысаны |
|||
|
тіркелген |
жұмыс істеп тұрған |
тіркелген |
жұмыс істеп тұрған |
|
|
Қазақстан Республикасы |
62 141 |
44 876 |
11 809 |
8 673 |
|
Ресей |
23 110 |
17 557 |
4 886 |
3 739 |
|
Өзбекстан |
7 105 |
5 523 |
624 |
453 |
|
Қытай |
6 516 |
4 723 |
1 090 |
848 |
|
Түркия |
5 228 |
3 349 |
749 |
469 |
|
Қырғызстан |
3 098 |
1 933 |
379 |
290 |
|
Әзірбайжан |
1 608 |
1 201 |
218 |
152 |
|
Украина |
1 296 |
898 |
371 |
281 |
|
Германия |
962 |
736 |
493 |
355 |
|
Беларусь |
912 |
734 |
195 |
153 |
|
Корея Республикасы |
883 |
556 |
161 |
106 |
2025 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша жұмыс істеп тұрған ШОК субъектілерінің саны өткен жылғы сәйкес мерзіммен салыстырғанда 5,2%-ға көбейді. ШОК субъектілерінің жалпы санындағы жеке кәсіпкерлердің үлесі 68,7%-ды, шағын кәсіпкерлік заңды тұлғалары – 20,2%, шаруа немесе фермер қожалықтары – 10,9%, орта кәсіпкерлік заңды тұлғалары – 0,1%-ды құрады.
Экономикалық қызмет түрлері бөлінісінде тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің барынша басым үлесі «Көтерме және бөлшек саудада сату; автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу» – 35,2%, «Көрсетілетін қызметтердің өзге де түрлерін ұсыну» – 13,8%, «Ауыл, орман және балық шаруашылығы» – 12,4% салаларына тиесілі.
|
Аумақтар бөлісінде |
Тіркелген |
Жұмыс істеп тұрғандар |
|
Қазақстан Республикасы |
2 352 617 |
2 149 601 |
|
Абай |
59 456 |
55 356 |
|
Ақмола |
66 285 |
61 372 |
|
Ақтөбе |
94 028 |
87 977 |
|
Алматы |
162 011 |
152 617 |
|
Атырау |
70 029 |
65 045 |
|
Батыс Қазақстан |
64 073 |
59 153 |
|
Жамбыл |
119 697 |
107 821 |
|
Жетісу |
65 772 |
61 992 |
|
Қарағанды |
112 691 |
100 267 |
|
Қостанай |
72 391 |
68 641 |
|
Қызылорда |
68 118 |
65 533 |
|
Маңғыстау |
84 824 |
78 911 |
|
Павлодар |
64 142 |
57 017 |
|
Солтүстік Қазақстан |
39 297 |
36 159 |
|
Түркістан |
218 505 |
213 985 |
|
Ұлытау |
19 593 |
18 356 |
|
Шығыс Қазақстан |
69 587 |
63 125 |
|
Астана қаласы |
303 108 |
262 943 |
|
Алматы қаласы |
447 066 |
392 539 |
Дара кәсіпкерлік – бұл Қазақстан Республикасы азаматтарының, қандастардың таза кіріс алуға бағытталған, жеке тұлғалардың өздерінің меншігіне негізделген және жеке тұлғалар атынан, олардың тәуекел етуімен және мүліктік жауапкершілігімен жүзеге асырылатын дербес, бастамашыл қызметі. Дара кәсіпкерлік өзіндік немесе бірлескен кәсіпкерлік түрінде жүзеге асырылады.
Өзіндік кәсіпкерлікті бір жеке тұлға өзіне меншік құқығымен тиесілі мүлік негізінде, сондай-ақ мүлікті пайдалануға және (немесе) оған иелік етуге жол беретін өзге де құқыққа орай дербес жүзеге асырады.
Бірлескен кәсіпкерлікті жеке тұлғалар (жеке кәсіпкерлер) тобы өздеріне ортақ меншік құқығымен тиесілі мүлік негізінде, сондай-ақ мүлікті бірлесіп пайдалануға және (немесе) оған иелік етуге жол беретін өзге де құқыққа орай жүзеге асырады.
Кәсіпкерлік субъектілерінің санаттары – қызметкерлердің орташа жылдық саны мен орташа жылдық табысқа байланысты кәсіпкерлік субъектілері мына топтарға жатады: "шағын кәсіпкерлік субъектілері", оның ішінде микрокәсіпкерлік субъектілері; орта кәсіпкерлік субъектілері; ірі кәсіпкерлік субъектілері. Мемлекеттік статистика мақсаты үшін тек қана қызметкерлердің орташа жылдық саны белгісі ғана пайдаланылады.
Қызметтің негізгі түрі – шаруашылық жүргізуші субъект жүзеге асыратын қызметтің кез келген басқа түріне қосылған құн салығынан асатын қызмет түрі;
Қосылқы қызмет түрі – үшінші тұлғалар үшін өнімді (тауарды және қызметті) өндіру мақсатында жүзеге асырылатын негізгіден басқа қызмет түрі.
Барлық ұсынылған көрсеткіштер Статистикалық бизнес-тіркелім негізінде қалыптасқан, ол заңды тұлғалар, филиалдар және шетелдік заңды тұлға филиалдары, сондай-ақ тіркеу органдарында тіркеуден немесе қайта тіркеуден өткен жеке кәсіпкерлік субъектілері туралы ақпаратты қамтиды.
Ұсынылған кестелер тіркелген және жұмыс жасап тұрған заңды тұлғалардың, филиалдардың және шетелдік заңды тұлға филиалдарының, жеке кәсіпкерлік субъектілерінің, сондай-ақ өңірлер бөлінісі мен қызмет түрлері бойынша, меншік нысандары бойынша, мөлшері бойынша шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің санын көрсетеді.
Қызмет түрлері қолданыстағы Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішіне (ЭҚЖЖ) сәйкес ұсынылған. Бірнеше қызмет түрлерін жүзеге асыратын субъектілер ең көп қосылған құн өсімін қамтамасыз ететін, негізгі қызмет бойынша есептеледі.
Статистикалық бизнес-тіркелімде жұмыс жасайтын субъектілерге мыналар жатады:
«Қызметкерлердің саны бойынша заңды тұлғалардың, филиалдар мен өкілдіктердің, сондай-ақ жеке кәсіпкерлік субъектілерінің өлшемділігі жіктеуішіне» сәйкес мөлшері бойынша қызметкерлердің жалпы жылдық санына байланысты субъектілерді 3 топқа бөлу қарастырылған:
Филиалдары бар заңды тұлғалар оның барлық филиалдарындағы қызметкерлерінің тізімдік санымен бірге есептеледі.
